Windenergie is zoals de naam reeds doet vermoeden energie die gevormd wordt door de
bewegingsenergie van lucht om te zetten in een bruikbare vorm, bijvoorbeeld elektriciteit.
Windenergie is echter geen recente technologie. Vroeger werd er al handig gebruik van gemaakt om
bijvoorbeeld graan te malen of om water te verplaatsen. Het zal u niet ontgaan zijn dat we
tegenwoordig op dit vlak een flink stuk verder staan en windenergie nu voornamelijk wordt
gebruikt om door middel van windturbines elektriciteit op te wekken.
Voordelen en nadelen van windenergie
Net zoals iedere vorm van energie heeft ook windenergie een aanzienlijk lijstje van voor en
nadelen. De belangrijkste voordelen, die de laatste jaren ook ruim aan bod zijn gekomen in de
media, vinden we terug in het verminderde gebruik van fossiele brandstoffen, waardoor ook de
uitstoot van CO2 aanzienlijk wordt verminderd. Daarnaast is er nog de duurzaamheid van
windenergie, de verminderde afhankelijkheid van olieproducerende landen en kunnen we ook de
lokale energieopwekking bij het ontbreken van de aansluiting op een regionaal distributienetwerk
aanzien als een aanzienlijk voordeel. Pal tegenover deze voordelen staan ook een reeks nadelen
waar zeker rekening mee dient gehouden te worden. Als eerste is er de kostprijs. Deze is anderhalf
tot drie keer zo duur als bij grijze stroom. Men probeert deze kosten echter te drukken door het
uitgeven van diverse subsidies. Een ander probleem waarmee je bij dergelijke vormen van
energieproductie altijd rekening mee moet houden is de windsnelheid. Veel hangt hier van af en
deze blijft toch uiterst lastig in te schatten (later in dit artikel zal hier meer duidelijkheid in gegeven
worden). Toch ontsnapt ook windenergie niet aan enkele feiten die minder goed zijn voor ons
milieu. Denk er hierbij bijvoorbeeld aan dat voor de productie van windmolens staal en kunststof
nodig zijn, waarvan de winning een kostbaar, vervuilend en energie-intensief proces is. Ook de
dieren bleken doorheen de jaren last te hebben van bijvoorbeeld windturbines. Een klassiek
voorbeeld zijn vleermuizen die omkomen door drukverschillen bij rotorbladen, maar ook voor
volgens zijn dergelijke installaties levensgevaarlijk. Als laatste zijn er ook nog de mensen die in de
onmiddelijke omgeving van windturbines wonen. Deze geven vaak aan erg veel last te hebben van
geluidsoverlast. Voor dit laatste werden enkele “oplossingen” gezocht die later nog aan bod zullen
komen.
(Energie-)opbrengst afhankelijk van tal van factoren
Het werd eerder in dit artikel al eens aangehaald, maar de (energie-)opbrengst bij windmolens is
afhankelijk van een flink aantal aspecten. Als eerste is er de eerder aangehaald windsnelheid, maar
ook de uitrusting van de windmolen zelf en dan meerbepaald het aantal wieken speelt eveneens een
belangrijke rol. Dit is echter nog niet alles. Wat bijvoorbeeld te denken van het nominaal vermogen
van de windmolen in kwestie, de levensduur en het rendement van de omzetting van windenergie
naar elektriciteit? Het zijn allemaal zaken waar rekening mee dient gehouden te worden. Als we nog
verder in detail treden zien we dat het niet altijd even duidelijk is om te kunnen bepalen hoeveel een
windmolen nu daadwerkelijk zal opbrengen. Enkel en alleen al als we kijken naar de windsnelheid
zien we dat deze afhankelijk is van zoveel verschillende factoren dat het bijna onmogelijk is om een
volledig correcte voorspelling te doen op dit vlak. Laten we het even verduidelijken. De
windsnelheid wordt bepaald door de volgende aspecten:
- De locatie van de windmolens (de reden waarom steeds meer windmolenparken in zee geplaatst
worden laat hier geen twijfel over bestaan).
- De hoogte van de turbine. Op grote hoogte waait het meestal harder, al is dit niet steeds het geval
en speelt ook ook hier de locatie een belangrijke rol.
- Ook het seizoen is belangrijk. In de winter waait het volgens de statistieken bijvoorbeeld
doorgaans harder dan in de zomer.
- In mindere mate zou men ook het tijdstip van de dag kunnen betrekken bij de berekeningen.
Boven land waait het overdag immers tot een hoogte van ongeveer 90 meter gemiddeld harder dan
's nachts.
Het moge duidelijk zijn dat er veel meer zaken meespelen in de energie-opbrengst bij windmolens
dan je op het eerste zicht zou denken. Toch is vandaag de dag de kennis (en de middelen) aanwezig
om zo optimaal mogelijk gebruik te maken van windenergie.
Kritiek en meer betrokkenheid
De laatste jaren hebben tal van critici zich uitgelaten tegen windenergie. De technologie zou
inmiddels al achterhaald zijn en niet zo milieuvriendelijk zijn als door de media en andere instanties
wordt voorgesteld. Uit de wereld van de windenergie zelf kwamen scherpe antwoorden en men
bedacht een aantal oplossingen om toch in ieder geval de publieke opinie voor zich te winnen (of
kunnen houden). Ook voor mensen die moesten leven in de onmiddelijke omgeving van
windmolens werd een interessant aanbod gedaan. Men kon namelijk omwonenden laten deelnemen
als mede-eigenaar. Dit had als gevolg dat steeds meer inwoners “feeling” kregen met windenergie
en de daarbij gepaard gaande overlast maar voor lief namen. Het bekendste voorbeeld op dit vlak is
misschien wel het verhaal van de boer en “zijn” windmolen. Naast de boerderij van de boer in
kwestie werd een windmolen geplaatst waardoor de “arme” man nu in de slagschaduw van het
gevaarte leeft en er ook nog eens het lawaai bij op de koop toe krijgt. De man wordt voor deze
overlast echter zo ruim gecompenseerd dat de overlast meteen een stuk beter draagbaar is.
Is een windmolen nu financieel al dan niet interessant?
Uiteindelijk blijft de hamvraag of het inzetten van windmolens nu financieel al dan niet interessant
is. Veel hangt zoals we eerder al aangehaald hebben af van de locaties waarop de molens geplaatst
worden. Wanneer gebruik wordt gemaakt van de meest gunstige locaties zou het mogelijk moeten
zijn om de de helft van het wereldwijde elektriciteitsverbruik op te wekken voor zo'n 5 euro per
kWh. Voor 6 euro per kWh zou het hele wereldelektriciteitsverbruik kunnen worden geleverd.
Mooie cijfers, maar uiteraard moet er dan wel een technologie voor handen zijn die, die energie op
de gewenste manier over tijd en plaats kan verspreiden. Iedereen heeft zo wel zijn mening over het
al dan niet interessant zijn van windenergie. De voorstanders willen het bijvoorbeeld graag zien
gebeuren dat de externe kosten van fossiele energie verrekend worden. Anderen gaan nog een stapje
verder en vinden dat ook de kosten voor de back-up door conventionele centrales voor het geval van
windtekort in de prijs van windelektriciteit moet worden meegenomen. Of een windmolen /
windenergie nu al dan niet financieel interessant is, is dus nog voor discussie vatbaar. De toekomst
zal uitwijzen hoe deze technologie zich (nog) verder zal evolueren.