De functie van een zonneboiler zal zonder twijfel voor iedereen duidelijk zijn. De manier waarop
dit allemaal in z'n werk gaat is voor velen echter een brug te ver. In dit stukje verklaren we alvast
even hoe het omzetten van elektromagnetische stralingen van de zon in warmte door middel van
een zonneboiler in z'n werk gaat. Als eerste wordt de warmte van de zon opgevangen door de
zogenaamde zonnecollector. Vervolgens wordt die warmte overdragen op een vloeistof in een
buizensysteem onder het oppervlak van de collector. Een pomp zorgt er voor dat de vloeistof door
een leiding wordt gepompt die op zijn beurt door het watervat loopt. Op deze manier wordt de
warmte over het volledige systeem verdeeld en zorgt het voor het opwarmen van het water. Het
opgewarmde water dient echter ook nog de woning binnengebracht te worden. Dit gebeurt via de
zogenaamde naverwarmer. Het water is nu klaar om gebruikt te worden.
We kunnen dus stellen dat de algemene opbouw van een zonneboiler steeds hetzelfde is. Hij bestaat
immers altijd uit een zonnecollector, een buizensysteem, een voorraadvat, een pomp, diverse
sensoren en natuurlijk ook de naverwarmer. De reden waarom ook een naverwarmer nodig is, is vrij
voor de hand liggend. De zon geeft in België en Nederland niet altijd voldoende energie af om het
water voldoende warm te houden. We denken hierbij natuurlijk voornamelijk aan de
wintermaanden, maar denk ook aan een opéénvolging van zwaar bewolkte dagen, etc.. De
naverwarmer zorgt er uiteindelijk voor dat het water ook in deze tijden gewoon de gewenste
temperatuur van 60 graden bereikt. Het is dan ook een fabeltje dat je met een zonneboiler meer kans
hebt op de legionella bacterie (ook wel de veteranenziekte genoemd).
Zonnecollectoren & zonneboilers
Over het algemeen wordt een zonnecollector vaak ook tot de zonnepanelen gerekend. Dit kan op
een bepaalde manier ook wel kloppen, ware het niet dat een zonnecollector meestal wordt ingezet
voor een specifieker doel, namelijk het opwarmen van water. Er zijn verschillende types van
zonnecollectoren en boilers die dit voor hun rekening kunnen nemen. Laat ons als eerste even de
zonnecollectoren onder de loep nemen.
Als eerste is er de vlakkeplaat zonnecollector. Dit type zonnecollector bestaat uit een bak met een
zwarte bodem, de zogenaamde absorber. Onder de absorber bevindt zich een geïsoleerde laag die er
in combinatie met die absorber voor zorgt dat de warmte wordt vastgehouden. Verder ligt er in de
bak een buis waar stromend water doorheen loopt en is de bak afgesloten door middel van een
glazen plaat. Deze glazen plaat zorgt er natuurlijk voor dat de warmte wordt vastgehouden. Wat
volgt is een logisch proces van opwarming. De zon schijnt op de plaat, waardoor de lucht in de bak
wordt opgewarmd en waardoor op zijn beurt ook het water in de buis wordt verwarmd. Het
opgewarmde water wordt vervolgens door middel van een pomp bijvoorbeeld naar een boiler
getransporteerd. Bij dit type zonnecollectoren wordt het aangeraden om in de winter gebruik te
maken van een antivries middel.
Als tweede is er nog de vacuumbuis zonnecollector. Dit type van zonnecollector maakt gebruik van
zogenaamde heatpipes. Ze bestaan uit een verzameling van naast elkaar geplaatste glazen buizen die
bestaan uit dubbel glas waartussen zich een vacuum bevindt. Op de binnenkant van het glas is
vervolgens nog een speciale absorptie coating aangebracht. Het geheel zorgt er voor dat de warmte
bijzonder goed vastgehouden wordt. De koperen absorber (de zogenaamde heatpipe) bevindt zich
binnenin de glazen buis. De warmte wordt in de top van de heatpipe verzamelt doordat de heatpipe
een bijzonder grote warmte geleiding en opname in de glazen buis heeft. Het vervolg is eigenlijk
vrij logisch. De top van de heatpipe wordt in de koperen zonnecollector geplaatst waarna alle
warmte wordt overgenomen door het circulerende water.
Er dient niet alleen rekening gehouden met de hoeveelheid (en type) zonnecollectoren, maar ook
met het type boiler. Er zijn ook op dit vlak namelijk tal van mogelijkheden die nogal uitéénlopend
kunnen zijn. Als eerste hebben we de mono-boiler. Deze is uitgerust met één verwarmingsspiraal
die in directe verbinding staat met de zonnecollector. Extra opwarming bij deze zonneboiler is
mogelijk door een verwarmingsketel of een ander warmwatertoestel. Als tweede optie is er de duoboiler.
Bij een duo-boiler staat de onderste spiraal in verbinding met de zonnecollector. Indien het
water extra opgewarmd dient te worden gebeurt dit door de bovenste spiraal. Deze staat op zijn
beurt namelijk in verbinding met de verwarmingsketel. Bij een duo-boiler bevindt de naverwarming
zich in het voorraadvat. Als derde mogelijkheid is er nog de combiketel. Zoals de naam reeds doet
vermoeden bestaat deze uit zowel een zonneboiler als een verwarmingsketel. Het voordeel van een
combiketel is dat het zonne-energie zowel voor sanitair warm water als voor centrale verwarming
kan gebruiken. Hierbij staat de onderste spiraal in verbinding met de zonnecollector en zorgt hij
voor de opwarming van het sanitair water. Zoals aangenomen kan worden staat de middelste spiraal
dan in voor de temperatuur van de centrale verwarming. De functie van de bovenste spiraal bestaat
dan uit het op temperatuur houden van het warme water.
De kostprijs
We weten ondertussen hoe zonneboilers en zonnecollectoren werken en welke types er zijn, maar
weten nog niet welk kostenplaatje hiermee gepaard gaat. Nog belangrijker is het voor veel gezinnen
om te weten op welke termijn men rendement haalt uit hun investering. Ook bij zonneboilers en
collectoren is immers van toepassing dat je investering niet meteen winstgevend is, maar vaak
slechts op (middel)lange termijn interessant wordt. We gaan even verder in op de details. Een
individuele installatie brengt over het algemeen een kostprijs van ongeveer 3000 euro met zich mee.
Het spreekt van zelf dat deze prijs mede afhankelijk is van het gekozen pakket en niet representatief
is voor alle installaties. Net zoals bij andere vormen van groene energie spelen de subsidies die
gegeven worden door de overheden ook hier een grote rol in de terugverdientijd van dergelijke
systemen. In Nederland werd enige tijd gestopt met het geven van subsidies tot er in 2008 beslist
werd om opnieuw een subsidie van 30% toe te kennen op het aankoopbedrag. In België wordt een
belastingsvermidering van 40% van het geïnvesteerde bedrag toegekend. Dit echter steeds met een
maximum van 3380 euro. Daarnaast kunt U afhankelijk van de gemeente, provincie en netbeheerder
nog extra subsidies verkrijgen. Dit alles zorgt er voor dat de gemiddelde terugverdientijd van een
zonneboiler uitgerekend wordt tussen de 3 (in het gunstigste geval) en 8 jaar.
Zaken om rekening mee te houden bij de installatie van een zonneboiler
Het spreekt van zelf dat er geen zonneboiler bestaat die geschikt is voor eender welk gezin. Veel
hangt immers af van het aantal personen binnen een gezin, de ligging van Uw woning, etc. We
zetten nog even enkele zaken op een rijtje waar U zeker rekening mee dient te houden.
1.) Als eerste is het belangrijk om de gewenste grootte van de zonneboiler te bepalen. Hierbij dient
rekening gehouden te worden met het aantal personen binnen Uw gezin, de hoeveelheid warm
water die ongeveer nodig zou zijn, hoe efficiënt er wordt omgesprongen met warm water, etc.
2.) Als tweede is natuurlijk ook de ligging van Uw woning van groot belang. Het spreekt van zelf
dat de zonnecollector in de schaduw van bijvoorbeeld de woning naast U, bomen, etc. plaatsen alles
behalve interessant is. Daarnaast dient U er in de meest efficiënte manier rekening mee te houden
om de collector schuin op het zuiden te plaatsen met een ideale hellingshoek van 51 graden.
3.) Eerder vertelden we U reeds dat het een fabeltje is dat je met een zonneboiler meer kans hebt op
de vorming van legionellabacteriën. U dient er echter wel rekening mee te houden dat het water
steeds een minimumtemperatuur tussen de 55 en 60 graden dient te hebben. Wanneer de energie van
de zon niet voldoende blijkt om het water voldoende op te warmen, dient een verwarmingstoestel
voor de nodige naverwarming te zorgen.
4.) Verder dient er rekening mee gehouden te worden dat het gewicht van een volledig systeem snel
kan oplopen. Een volledige installatie kan al snel enkele honderden kilogram wegen en U dient er
dus zeker van te zijn dat Uw dak deze installatie kan dragen.
5.) De zonnecollector dient op regelmatige basis schoon gemaakt te worden om zo optimale
lichtopvangst te kunnen blijven garanderen. Dit kan éénvoudig door middel van een bezem, zeep en
water.
6.) Veel geïnteresseerden stellen zich de vraag of zonnepanelen / collectoren bestand zijn tegen
stormweer. Over het algemeen wordt aangeraden om Uw zonnecollectoren te vermelden in Uw
brandverzekering. Deze zou onder normale omstandigheden namelijk eveneens stormschade
moeten dekken. De vacuümbuizen zijn in ieder geval bestand tegen hagelbollen van 2 centimeter en
zouden dus geen probleem mogen vormen.